• تاریخ : ۲۹ام خرداد ۱۳۹۶
  • موضوع : گردشگری

اصول ، ضوابط و هستانداردهای طراحی موزه و جوانب موزه

گالری ها
گالری ها که برای نمایش آثار هنری و اشیاء فرهنگی و علمی مورد هستفاده قرار می گیرند باید دارای شرایط زیر باشند:
– از نظر حفاظت در مقابل خرابی، دزدی، آتش سوزی، رطوبت، خشکی زیاد از حد، نور انجام گرفتید آفتاب و گرد و غبار مطمئن باشند.
– در شرایط عادی، زاویه ی دید انسان (۵۴ یا ۲۴ درجه به بالای سطح تراز چشم) در مورد تصویری که در فاصله ی ۱۰ متری قرار داشته و سطح آن تکمیلا روشن هست موقعی حاصل می شود که ارتفاع تصویر آویخته انجام گرفته ۴۹۰۰ میلیمتر در بالای سطح دید و ۷۰۰ میلیمتر به پایین سطح ادامه داشته باانجام گرفت. تنها در مورد تصویر ها بزرگ چشم انسان مجبور هست از پایین تصویر تا به بالای زاویه ی دید حرکت کند. بهترین موقعیت برای نصب تصویر ها کوچک (نقطه تاکید: سطح افق در تصویر) عبارت از محلی هم تراز با دید تماشاگر هست.
-اشیاء مورد نمایش باید طوری قرار داده شوند که بدون زحمت در معرض دید آقام قرار بگیرند.

آمفی تئاتر
باید توجه داشت که آمفی تئاتر جدا از راه عادی بازدیدکنندگان باانجام گرفت، نزدیک به سالن اصلی ورودی و یا مستقیماً بدان راه داشته باانجام گرفت. تکمیلا مجهز به وسایل ایمنی باانجام گرفت. (درهای اضافی، سیستم مستقل برق، از نظر گرما و سر و صدا از بقیه بخش های ساختمان جدا باانجام گرفت و …)
– طراحی فضای معقول جهت دستگاه های نمایش فیلم، اسلاید و … از نیازهای این سالن هست.
– خروجی ها باید به طرف بیرون باز انجام گرفته و مطابق با تعداد افراد و طول راه حرکت آنها طراحی شوند.
– ارتفاع درها نباید از ۲۲۰ سانتیمتر کاهش باانجام گرفت.
– عرض کریدورها ۱۱۰۰ میلیمتر برای تا ۱۰۰ نفر، ۱۶۰۰ میلیمتر برای تا ۲۵۰ نفر باید باانجام گرفت.
– پلکان با عرض ۱۱۰۰ میلیمتر برای تا ۱۰۰ نفر، ۱۶۰۰ میلیمتر برای تا ۲۵۰ نفر باید باانجام گرفت.
– حداقل ارتفاع پله ها ۱۴ سانتیمتر و حداکثر ۱۸ سانتیمتر باید در نظر گرفته شود.
– برای کوتاه کـــردن زمان انعکاس صوت، حجم محوطه به ازای هر صندلی ۱۴/ ۵/۷ مترمکعب می باانجام گرفت.
– از طرح دیوارهای قوسی و سهمی و دیوارهایی به شکل مقعر خودداری شود.
– سرانه سالن نمایش بدون احتساب فضای صحنه ۱/۱ متر مربع برای هر نفر می باانجام گرفت.
– اگر برای هر ۴-۳ راهرو یک در خروجی جانبی به عرض ۱ متر در نظر گرفته شود، به ازا هر راهرو ۲۵ صندلی مجاز هست.
– خط دید هر تماشاچی بایستی ۱۲ سانتیمتر بالاتر از چشم تماشاچی ردیف جلو باانجام گرفت.
– حداکثر فاصله آخرین ردیف از خط جلوی صحنه ۲۴ متر می باانجام گرفت.
– همچنین می بایست به گونه ای طراحی شود که بتوان صحنه را از هر جای سالن به وضوح و به نیکوی دید یعنی باید تطابقی بین عمق و عرض آن موجود باانجام گرفت.
– صحنه های بدون بسط و گسترش مساحت کاهش از۱۰۰ ترمربع، سقف صحنه کاهش از ۱ متر بالاتر از قسمت فوقانی جلوی صحنه هست.
-نسبت ارتفاع جلوی صحنه به عرض، باید ۶: ۱ باانجام گرفت.
– فاصله لبه نشیمن هر صندلی تا پشتی صندلی جلویی برای صندلی های ثابت حداقل ۶۰ سانتیمتر و برای صندلی های تاشو حداقل ۴۰ سانتیمتر باید باانجام گرفت.
– حداقل عرض صندلیها از محور تا محور دسته ی صندلی نباید از ۵۰ سانتیمتر کاهش باانجام گرفت و حداقل عمق نشیمن صندلیها نباید از ۴۰ سانتیمتر کاهش باانجام گرفت.
– ارتفاع اتاق پروژکسیون نباید از ۵/۲ متر کاهش باانجام گرفت.نمونه هایی از پلان آمفی تئاتر

کتابخانه
حیاتیترین نکته ای که در طراحی نخستیه ی کتابخانه باید مورد توجه قرار گیرد، آرامش و سکوت و محیط مطبوع آن هست که هم به محل هستقرار آن در مجموعه و هم به مصالح به کار رفته در آن مربوط می شود.
– تابش مستقیم نور خورشید از کتابخانه نامطلوب هست. لذا حتی المقدور سعی شود نور کتابخانه از طریق جبهه ی شمالی تامین شود.
– از آشکارسازهای گرما و دود هستفاد شود، از روش آب پاشیدن دوری کنید زیرا آسیب آن برای کتاب زیاد از آتش هست.
– در بخش کتب مرجع برای هر ۱۰۰۰ جلد کتاب مساحت ۱۰ متر مربع اختصاص داده می شود.
– در فضای دسترسی باز؛ ۱۵ متر مربع بر ۱۰۰۰ جلد کتاب (حداقل ۱۰۰ متر مربع) اختصاص داده می شود.
– میز مطالعه برای خواننده کتاب ۶۰۰×۹۰۰ میلیمتر مربع هست و به ازا هر نفر ۲۵/۲ متر مربع فضا برای مطالعه اختصاص داده می شود.
– فضای میان قفسه ها باید حداقل ۴/۱ -۳/۱ متر عرض داشته باشند.
– راهرو میان قفسه ها نباید زیاد از ۳ متر طول داشته باشند.
– همه ی کتابخانه ها به یک اتاق کار کوچک (۱۰ متر مربع) و انباری کتاب مجهز به قفسه بندی (۵ متر مربع) نیاز دارند.

واحدهاي اداری
جریان کار در یک اداره مانند ماشین هست که پایان اجزاء آن با هم کار می کنند. منبع نیروی یک اداره هشدارات آن هست. بدین سبب طرح ریزی می باید طوری باانجام گرفت که هشدارات بدون وقفه های بی مورد در هر قسمت جریان یابد. جهت دستیابی به این دنبال، بخشهای اصلی اداری با توجه به عملکـــردهای هر یک می باید در محل معقولی در نظر گرفته شود. به طور مثال افرادی که در رأس قسمت مدیریت قرار دارند، معمولا در یک جا جمع می نمایند. یا قسمت مدیریت می تواند از محل تردد عمومی اداری به دور باانجام گرفت و قسمت های امور اداری و مالی، دبیرخانه و … که دارای تماسی زیاد با مسئولین و کارمندان این قسمت هستند بهتر هست در ارتباط مستقیم با آن در نظر گرفته شود.
بخش اداری بهتر هست از طریق سالن اصلی ورودی در دسترس عموم باانجام گرفت، لیکن در نظر گرفتن ورودی مجزا و مستقل به منظور دستیابی کارکنان و افراد ویژه زیاد معقول هست.

واحد پژوهش
مساحت آزمایشگاه ها باید متناسب با اندازه موزه باانجام گرفت و فضایی که به این منظور اختصاص می یابد باید وسیع بوده، از نور کافی و جریان هوای معقول برخوردار باانجام گرفت. همچنین به پایانی امکانات پیشگیری در برابر دزدی و آتش سوزی مجهز بوده و به آسانی از درون و برون موزه قابل دسترس باانجام گرفت.

واحدهاي تعلیمي
در فضاهای تعلیمی مسئله ی نور متداوم حائز اهمیت هست.
در صورتی که عمق کلاس از ۵/۶ متر افزایش باانجام گرفت حداقل عرض پنجره باید ۲۰/۱ متر و ارتفاع آن ۲ تا ۵/۲ متر باانجام گرفت. ضمناً تابش نور باید از سمت چپ صورت گیرد.

انبار يا مخخانوم
– زیادی از موزه ها برای جلوگیری از مسائل ناشی از فشار و بار سنگین بر ساختمان طبقه زیرین آن را بعنوان انبار مورد هستفاده قرار می دهند.
– در سیستم انبار و نگهداری متحرک بافته های تخت، فاصله عمودی بین دو میله افقی موجود در هر واحد، باید به گونه ای در نظر گرفته شود که با اندازه بافته هایی که بر روی آنها انداخته خواهد انجام گرفت، متناسب باانجام گرفت. فاصله بین ریلها در سقف برای بافته های سبک، ۱۵ سانتیمتر و برای بافته های سنگین با حجم زیاد، ۲۰ سانتیمتر معقول هست. فاصله بین انتهای شی آویزان با کف اتاق برای گردش هوا باید ۶۰ سانتیمتر در نظر گرفته شود. همچنین فضای پیش بینی انجام گرفته در وسط اتاق باید به اندازه ای باانجام گرفت که بتوان هر واحد را به آسودهی در معرض نمایش گذاشت.

پارکینگ موزه
– لازم هست پارکینگ کارمندان از پارکینگ عمومی مجزا گردد و حتی الامکان فضایی سرپوشیده و یا حداقل سایه افکن (خصوصا برای پارکینگ کارمندان که ماشین مدت زیادی پارک می گردد) در نظر گرفته تا از تابش آفتاب و نیز ریزش نزولات آسمانی محفوظ باانجام گرفت.
– ورودی سواره حداقل ۱۵۰ متر از تقاطع خیابان فاصله داشته باانجام گرفت، یا از لاین کند شونده برای دستیابی به ورودی هستفاده شود.

تاسیسات موزه
محل ساختمان تاسیسات باید به گونه ای طراحی شود که امکان دسترسی سواره و پیاده به آن راه باانجام گرفت و دور از گالری ها و موزه باانجام گرفت تا آلودگی های صوتی و هوایی آن مزاحمت ایجاد نکند.

نکاتی در باب معماری موزه
۱) هر فعالیتی که مخاطب در موزه انجام می دهد نیاز به فضایی برای فعالیت متضاد آن دارد تا احساس خستگی در مخاطب از بین برود.
۲) سلسله مراتب به جا و معقول فضای هستآسوده کوتاه مدت، بازده موزه را بالا برده و شوق بازدیدکننده را برای ماندن و دیدن افزایش می دهد.
۳) چون در موزه دیدن از نزدیک اتفاق می افتد، برای رفع خستگی نیاز به دیدن دور دست احساس می شود و به تبع آن توجه به چشم اندازهی اطراف، آزاد و بازگذاشتن راه دید چشم اندازهای اطراف و ارتباط بصری این چشم اندازها با تالارهای نمایش اشیاء از اهمیت خاصی برخوردار می شود.
۴) محل فعالیت انسان نیاز به فضای باز و ارتباط مستقیم با نور طبیعی، و محل نمایش اشیاء نیاز به نور مصنوعی و قابل کنترل دارد. معماری فضای نمایش باید پاسخی به همراهی این فعالیت ها و نیازهای متضاد باانجام گرفت.
۵) معماری موزه باید به گونه ای باانجام گرفت که هم رسالت اجتماعی آن – ارتباط مستقیم با مخاطب- لحاظ شود و هم مسائل امنیتی و حفاظتی رعایت گردد.
۶) هنر طراح در طراحی موزه، همنشینی معقول فعالیت های متضاد خواهد بود.
۷) باید توجه کـــرد که موزه و ساختمان آن وسیله نمایش اشیاء هست و نه اشیاء وسیله نمایش ساختمان موزه.
۸) ویژگی های معماری موزه باید منطبق بر روابط هماهنگ فضا، نور و آثار باانجام گرفت.
۹) معماری موزه باید قابل تطبیق با مساله غرفه بندی و دسته بندی اشیاء بوده و بر آن تاکید کند.
۱۰) در عرصه نمایش، هیچ فضایی را نمی توان مطلقا ارتباطی دانست. کوچکترین سطح موزه نیز باید در خدمت ارائه هشدارات و نمایش آثار برای مخاطب باانجام گرفت.
۱۱) در معماری موزه، مدار گردش بازدیدکننده و راه حرکت کارکنان و راهجابجایی آثار باید از همدیگر جدا شوند.
۱۲) ورودی باید به صورت یک عنصر معماری مستقل اما در رابطه تنگاتنگ با موزه طراحی شود.
۱۳) ورودی پلی هست که آقام را با محتویات موزه پیوند می دهد.
۱۴) تعبیه ورودی مستقل برای برخی فضاهای خدماتی (نظیر رستوران ها) موزه را در معرض بازدید اتفاقی (کسانی که برای دیدن موزه نیامده اند) قرار داده و به جذب مخاطب و فعال نگه داشتن مجموعه کمک می کند.
۱۵) شیرازه نخستیه هر موزه ای رابطه شی و مخاطب هست.
۱۶) هر بیننده ای به بهانه برقرار نمودن ارتباط فردی با شی به موزه می آید.
۱۷) طراح، در ساماندهی فضایی موزه باید کوشش کند تا انتظامی را فراهم آورد که بازدیدکننده به آسودهی بتواند در فضاهای مختلف موزه سیر کند و سلسله مراتب آن را به نیکوی ادراک نماید.
۱۸) طراح باید کوشش نماید تا در فضای نمایش انقطاع بازدید به وجود نیاید و حرکت عمودی مخاطب با حرکت افقی توام گردد. در این مکان توجه به انتخاب معقول عناصر کالبدی اهمیت می باید.
۱۹) رسالت طراح در طرح موزه این هست که فضا (برای بیان مطالب) به گونه ای تعریف و خلق شود که مخاطب عمق مسائل را دریابد و نتایج و رفتار موردنظر حاصل شود.

پلن عملکـــردی و فیزیکی
عرصه بندی کل مجموعه
برای عرصه بندی موزه و تقسیم بندی عناصر نمایش باید بین مجموعه اشیاء به نمایش درآمده، مدار بازدید یا محورهای هدایت و بخش های هشدار رسانی هماهنگی به وجود آورد. در هر موزه ای به اعتبار و ارتباط با بازدیدکننده، سه عرصه ی مختلف وجود دارد:
عرصه عمومی: با دسترسی بی واسطه ی عموم آقام. شامل گالری ها، کتابخانه، آمفی تأتر و …
عرصه خصوصی: که میزان فضای ناچیزی نیاز دارد و شامل فضاهای اداری، انبارها، خدمات داخلی بنا و … می باانجام گرفت.
عرصه عمومی- خصوصی: شامل فضاهای تحقیقاتی، تعلیمی، رستوران ها، سرویس های بهداشتی و دیگر خدمات رفاهی می باانجام گرفت.
می توان به اعتبار عملکـــرد نیز به عرصه بندی موزه پرداخت یعنی عملکـــردهای همسو و تقریبا مشابه را در عرصه ای واحد قرار داد. در این صورت موزه با عرصه های زیر تعریف خواهد انجام گرفت:
۱- معرفی
۲- اداری
۳- پژوهشی
۴- تعلیمی
۵- خدمات رفاهی و عمومی
۶- خدمات پشتیبانی
در ذیل هر یک از عرصه های بالا به طور اجمال معرفی و مطالعات مربوط به آن ارائه می گردد.

عرصه معرفی
این عرصه شامل قسمت هایی از موزه می شود که به معرفی و نمایش آثار اختصاص دارد. در واقع حیاتیترین و اساسی ترین عرصه هست که نقش آن مستقیما با هستفاده کنندگان و بازدیدکنندگان از موزه می باانجام گرفت. گالری ها، آمفی تأتر و کتابخانه از فضاهایی می باشند که این عرصه را تشکیل می دهند.

۱-گالری ها

گالری ها قسمت حیاتی و نمایان عرصه معرفی می باشند. از آنجا که آثار به نمایش گذاشته انجام گرفته شامل آثار دائمی و متایم می باشند، گالری ها نیز دو قسمند: گالری های دائمی؛ که در آن آثار دائمی (که عموماً تغییر نمی کنند) به نمایش گذاشته می شوند، گالری های متایم که به طبع در آن آثار به صورت متایم و در زمان برپایی نمایشگاه متایم و موسمی به نمایش گذاشته می شوند. در موزه فرش نیز گالری های دائمی محلی برای نمایش حدود ۲۰۰ تخته فرش هنری- قدیمی- موزه ای و نقوش فرش و حتی ابزار بافت و نگهداری فرش در نظر گرفته انجام گرفته و گالری های متایم برای برگزاری نمایشگاه های فصلی و موضوعی که در معقولت های گوناگون و با موضوعات مختلفی برای نمایش آثار و بالخصوص نمایش فرش های هنری شخصی در نظر گرفته انجام گرفته هست که حتی ممکن هست آثار گالری های متایم برای فروش نیز عرضه شوند. لازم به ذکر هست که فرشهای به نمایش گذاشته انجام گرفته دارای ابعاد مختلف و اندازه های گوناگون از تابلو فرش گرفته تا فرش هایی با ابعاد و مساحت بزرگ می باشند، که این مسئله باید در طراحی لحاظ شود.

همچنین بهتر آن هست که برای آشنایی افزایش بازدیدکنندگا از مسائل تخصصی فرش مانند مرمت، کارگاه مرمت در راه گالری ها و به گونه ای جزو محل نمایش باانجام گرفت. برای مرمت و بازسازی فرش هایی که نیاز به تعمیر دارند فضایی (کارگاه مرمت) برای انجام این کار در نظر گرفته انجام گرفته هست که هستادکاران مرمت در آنجا به تعمیر و مرمت فرشها مشغول می باشند. در کارگاه مرمت، آزمایشگاه کوچکی جهت تحقیقات شیمیایی و فیزیکی مجهز به حداقل وسائل معمولی، مورد نیاز خواهد بود.

۲-آمفی تاتر (سالن تعداد منظوره)

یکی از فضاهای حیاتی و با ارزش در هر موزه ای سالن تعداد منظوره هست که تاثیر بسزایی در رانجام گرفت و بالندگی وجوه اجتماعی این بنا دارد. بازده اجتماعی موزه رابطه نزدیکی با جذابیت آن دارد بدین معنا که از نظر روانی بازدیدکنندگان را دعوت به گردش و لذت بردن از فضای خود بنماید همچنین بر دامنه هشدارات با بهره گیری مطلوب از تمهیدات بصری بیفزاید این دنبال با بنای سالن تعداد منظوره تامین می گردد که علاوه بر ارتباط نزدیک با فضای نمایشی خود نیز به گونه ای مستقل در ارتباط با خارج بنا طرح شود. نوع اجتماعاتی که در این سالن برگزار می شود عبارتند از: سمینار و کنگره و جلسات، تأتر و کنسرت و نمایشهای سینمایی. فضاهای این سالن عبارتند از: فضای اصلی تئاتر یا سالن اصلی، صحنه و قسمت نمایش، پشت صحنه، لابی و سرسرا.

۳-کتابخانه

امروزه هیچ موسسه تعلیمی و پژوهشی بی نیاز از کتابخانه نیست. موزه ها نیز بنا به وظایف خاصی که بر عهده دارند (تهیه اشیاء تازه، نمایش و تحقیق در مورد اشیاء موزه ای) نیازمند کتابخانه ای مجهخانومد که به نحوی متناسب با نوع، اهداف و جامعه مراجعه کننده ی آن تشکیل انجام گرفته، با زمان پیش رفته و نیازهای تحقیقاتی کارشناسان و متخصصان موزه و پژوهشگران را برآورده سازد. کتابخانه ها امروزه غیر از کتاب دارای مواد دیگری نیز می باشند. این مواد عبارتند از فیلم، اسلاید، سی دی، تصویر، روخانومامه، مجله، کتاب، نسخ خطی و … بدین ترتیب کتابخانه، در نظام هشدار رسانی، وظایف متنوعی را بر عهده دارد. دنبال عمده این کتابخانه رساندن هشدارات با اتکا افزایش به نشریات ادواری به هستفاده کنندگان متخصص هست. در هر موزه، دنبال از ایجاد کتابخانه باید دقیقاً متناسب با فضا و اثاثیه در معرض نمایش و قابل هستفاده باانجام گرفت. کتابخانه ی موزه ی فرش فضایی هست که پژوهشگران و حتی دانشجویان رشته فرش در آنجا می توانند از کتب و نشریات تخصصی فرش هستفاده نمایند و در فضای آرام آن به مطالعه بپرداخانومد. بنابراین پیش بینی فضایی معقول جهت کتابخانه در موزه فرش ضروری هست. این کتابخانه گنجایش حدود ۸۰۰۰ جلد کتاب و زیاد از ۱۰۰۰ جلد مجله علمی، گزارش، بولتن و رساله را داشته و از مخخانوم کتب و مجلات با دسترسی باز و بسته، قسمت مطالعه، اتاق کار و انبار تشکیل انجام گرفته هست.

عرصه اداری
این عرصه شامل حوزه ریهست و قسمتهای اداری مختلف از قبیل معاونتهای گوناگون می باانجام گرفت، که به انجام کارهای اداری و مالی و پلن ریزی و سیهست گذاری کلی مجموعه می پردازد.
عرصه اداری شامل دو حوزه مختلف می باانجام گرفت:

۱- حوزه ریهست

از وظایف این حوزه می توان نظارت بر اجرای طرح های گوناگون بخشهای مختلف، هماهنگی بین معاونتها و مدیریتها، تصویب نهایی طرحها و پروژه ها، تهیه و تدوین خط مشی کلی در قالب اهداف مجموعه، نظارت بر عملکـــرد عرصه های دیگر را نام برد. که این حوزه خود شامل ۳ قسمت ریهست، پلن و بودجه و تشکیلات، و حرهست می باانجام گرفت.

۲- حوزه معاونت اداری و مالی

از وظایف این حوزه؛ تهیه و تدوین خط مشی واحدهای تابعه در قالب اهداف مجموعه و ابلاغ مصوبات و مقررات جاری به واحدهای مربوطه، نظارت بر حسن اجرای امور اداری و مالی و خدماتی مجموعه با رعایت مقررات مربوطه، نظارت بر تهیه و تدارک احتیاجات مجموعه و امور تاسیساتی و تعمیراتی و بهداشت محیط و نظارت بر حسن اجرای قراردادها می باانجام گرفت. این حوزه دارای ۴ قسمت عمده؛ مدیریت مالی، مدیریت کارگزینی، مدیریت فنی و تعمیرات و نگهداری و مدیریت عمومی می باانجام گرفت.

عرصه پژوهشی
این عرصه شامل فضاهایی می باانجام گرفت که پژوهشگران علاقمند به موضوع فرش می توانند به طور نظری یا عملی تحقیقاتی را انجام دهند و از امکانات فراهم آمده در این بخش هستفاده نمایند. نقش تحقیق و پژوهش در پیشرفتهای علمی و تکنولوژی به هیچ وجه قابل اغماض و چشم پوشی نمی باانجام گرفت. صنعت فرش ایران نیز از نظر تحقیقات و پژوهش های علمی و هنری زیاد فقیر می باانجام گرفت. در نتیجه لزوم وجود بخش پژوهشی فرش در کنار موزه به نیکوی محسوس هست. عرصه پژوهشی شامل دو حوزه عمده پژوهشی می شود:

۱- حوزه پژوهشی علمی

در این حوزه پژوهشگران در کارگاه و آزمایشگاه به بررسی مسائل مربوط به ریسندگی و رنگرزی الیاف و فنون فرش بافی (بافت) می پرداخانومد.

۲- حوزه پژوهشی نظری

در این حوزه پژوهشگران به بررسی و پژوهش نظری درباره تاریخ فرش و نقوش فرش، فرش از نظر اقتصادی، به طور اعم و ریسندگی و بافندگی فرش به طور اخص و همچنین شیمی و رنگرزی می پرداخانومد.
برای نیل به اهداف پژوهشی در موزه، عرصه پژوهشی دارای فضاهایی از قبیل: دفتر مطالعاتی، آزمایشگاه ها و کارگاه های تخصصی می باانجام گرفت.

عرصه تعلیمی
تعلیم علمی فرش از ارکان حیاتی این موزه هست که از طریق آن می توان این هنر را بازشناسی کـــرده و ترویج داده و در اختیار همگان قرار داد. این حیاتی از طریق بخش های تعلیمی موزه انجام می شود که وظیفه این بخش عمدتاً دایر کـــردن کلاسها و کارگاه های تعلیمی در زمینه ی تاریخ، نقوش، بافت، رنگرزی و مرمت فرش می باانجام گرفت. این بخش با توجه به اهداف و وظایف آن از فضاهایی مانند کلاس و کارگاه و آزمایشگاه تشکیل انجام گرفته هست.

عرصه خدمات رفاهی و عمومی
نیاز بشر به خدمات در هر فضایی احساس می شود.گویی بشر نیازهای اصلی و حیاتی خود را در کنار بسط سایر نیازهایش با خود به همه جا حمل می کند. این نیازها سرشت تکمیلا محسوس و مادی دارند و با همین ویژگی از نیازهای متعالی تر و غیرعینی و نامحسوس تر بشر متمایز می شود. نیاز به آسایش تن و برآوردن حوائج بدن در هر فضایی که برای بشر ساخته می شود باید در نظر گرفته شود. برای آنکه موزه ای برای بازدیدکننده از جذابیت خاص برخوردار باانجام گرفت پاسخگوی نیازهای جسمی او بوده و وی را در محیطی آشنا و آسوده قرار دهد، بایستی بصورت آمیزه ای از فضاهای عمومی و خصوصی طراحی گردد، تا بازدیدکننده، ضمن فراموش کـــردن سردرگمی، در حالت تعادل قرار گرفته و با آقام و اشیاء در تماس افزایشی باانجام گرفت. این کارکـــردها را فضای هستآسوده کوتاه مدت و مکانهای تفریح و تفرج تامین می نماید. از خدمات رفاهی و عمومی موزه فرش می توان از رستوران یا چایخانه، فروشگاه صنایع دستی و … نام برد.

۱- رستوران یا چایخانه

برای یک موزه کوچک تنها کافی هست که در یک نقطه مرکزی، یک بوفه سرپایی و یا یک چایخانه سنتی و یک محل پذیرایی یا ساندویچی و آشامیدنی تعبیه گردد. این فضا جهت هستآسوده کارکنان، پژوهشگران و بازدیدکنندگان از موزه پیشنهاد می گردد. در صورت امکان بوفه باید مشرف به باغ سرسبز و یا راهروی بیرونی باانجام گرفت تا چشم انداز خوشایندی را دارا باانجام گرفت. و بخاطر عدم مزاحمت ناشی از سر و صدا می بایست جدا از بقیه فضاهای موزه مطرح گردد تا مزاحم دیگر بخشهای موزه نباانجام گرفت.

۲- فروشگاه صنایع دستی

از آنجا که موزه می کوانجام گرفت تا به نوعی روح هنر میراثی ما را حفظ و احیا کند، وجود فروشگاه یا دکه ای کوچک جهت فروش آثار دستی هنرمندان امروزی در کنار موزه می تواند باعث هرچه افزایش بازدیدکنندگان گردد و هم به نوعی حقایق و روح جاری ای که در موزه به نمایش گذاشته انجام گرفته را در آثار زمان معاصر متحقق سازد.

عرصه خدمات پشتیبانی
ساختمان نیازمند فضاهایی جانبی هست که هرتعداد مورد هستفاده مستقیم قرار نمی گیرند اما در بالا بردن کیفیت زیستی فضاهای اصلی نقش حیاتیی گیم می کنند، این عرصه شامل این فضاها می باانجام گرفت که می توان از نگهبانی، انبار، تاسیسات، خدمه، پارکینگ و فضای سبز نام برد.

۱- انبار

تا سالها قبل انبار کـــردن در موزه ها به این صورت بوده هست که تنها اشیایی را که می توانند در گالریها به نمایش بگذارند قرار می دادند و سایر اشیاء را که امکان نمایش نداشت در انبار نگهداری می کـــردند، در جایی که هیچکس نمی توانست وارد شود، حالا به این نتیجه رسیده اند که انبار راکد نداشته باشند و پایان مواد اهمیت بخصوصی برای هستفاده دارند. به طور کلی، تنها سه دسته از اشیاء و مواد احتیاج به انبار انجام گرفتن دارند- موارد مورد مطالعه- موارد امانتی برای امانت کـــردن (به مدارس و دانشگاه ها)- اشیاء عبوری موزه ها که احتیاج به انبار متایم دارند برای تایمی که اشیاء یک نمایشگاه جدید را جمع آوری و نگهداری می کنند و یا اینکه نمایشگاه قبلی را جمع می کنند.
بعضی از موزه های مدرن، اتاقهای انبار تابلوهای خود را با چهار چوبهای فلزی عمودی مجهز کـــرده اند که با صفحه ای مشبک سیمی یا تخته های منفذدار پوشیده انجام گرفته اند و می توان تعداد زیادی تابلوهای نقاشی را با قلاب روی آنها نصب کـــرد. این چهارچوبها دارای چرخهایی هستند که روی ریل هایی تعبیه انجام گرفته در کف و سقف اتاق حرکت می کنند، به گونه ای که هر چهارچوب را می توان به آسودهی بیرون کشید و تابلوهای روی آن را مورد بررسی قرار داد (انبار تابلوهای نقاشی موزه هیروشهورن واشنگتن). منسوجات را می توان دور هستوانه هایی پیچید و روی چارچوبهای عمودی که روی چرخ حرکت می کنند قرار دارد. دو انتهای هستوانه باید از طرفین پارچه بیرون بخانومد تا لبه های پارچه از پوسیدگی و کهنگی حفاظت شود. یا از سیستم نگهداری متحرک بافته های تخت هستفاده کـــرد که با ایجاد ریل در سقف، فرش ها را به گونه ای که دسترسی به میله های افقی حامل بافته ها را آسان سازد، آویزان کـــرد.

۲- نگهبانی

موزه ها و گالری های هنری حاوی اشیاء با ارزش هستند. حتی بعضی از آنها دارای اشیاء بی قیمت هستند و باید از بالاترین سطح امنیت ممکن برخوردار باشند. به طور سنتی این کار به نگهبانان و سرپرستان محول انجام گرفته هست. در این حالت حیاتی هست که گالری ها طوری طراحی شوند که شخص نگهبان از مکان خود افزایشین دید را داشته باانجام گرفت. در روشهای مدرن، شخص هنوز حیاتیی هست ولی توسط وسایل مکانیکی و الکتریکی مجهز می شود.

۳- پارکینگ

یکی از اساسی ترین مسائل پشتیبانی در موزه ها پارکینگ هست که باید به آن توجه تکمیل نمود. پارکینگ در موزه از سه قسمت تشکیل می شود: پارکینگ کارمندان، پارکینگ برای اتوبوسهای سیاحان و مدارس، پارکینگ برای اتومبیل های شخصی.

۴- تاسیسات

از فضاهای جانبی که در کیفیت بخشی به فضاهای مورد هستفاده نقش حیاتیی گیم می کند فضای تاسیساتی هست. موتورخانه مرکز تاسیسات گرمایی و تهویه مطبوع موزه می باانجام گرفت. دستگاه های موتورخانه احتیاجات گرمایی و سرمایی و آب گرم و آب گرم لازم برای تاسیسات بهداشتی را تامین می کند.

۵- فضای سبز

زیبایی یک موزه چنانچه با باغ و چمن احاطه انجام گرفته باانجام گرفت، دو تعدادان خواهد انجام گرفت و اگر آب و هوای مساعدی را در اختیار داشته باشیم، می توانیم از این امتیاز جهت ارائه پاره ای از نمای نمایشگاه ها هستفاده نماییم. شاخه درختان در اطراف موزه به عنوان صافی موثر طبیعی گرد و غبار و مواد شیمیایی که سبب آلودگی می شوند، بکار می رود و همچنین در تنظیم رطوبت هوا موثر هست.
همچنین زمین اطراف موزه می تواند به عنوان یک بخش زمینه بکار گرفته شود و در فاصله معقولی از موزه، بخشهای تجهیزات و خدماتی را که بدلایل زیاد وجودشان در ساختمان اصلی موزه نامطلوب و خطرناک هست بنا نمود. چنانچه موزه در خیابانی پر رفت و آمد واقع شود همواره مصلحت آن هست که موزه با ردیفی از درختان انبوه، از وسائط نقلیه جدا انجام گرفته و در دنج ترین گوشه بستر تعبیه گردد.
اصولا در طرح فضاهایی باز، باید به امکان هستفاده از آنها در همه اوقات روز و فصول سال توجه کـــرد. در طرح مراکز تفریحی- گردشگری فضاهای باز همواره در مرکز میان حوزه های مختلف می نشینند، فضاهای سبز و حیاط های متعدد، عناصر اصلی هستند که انتظام مجموعه را تشکیل می دهند و در واقع دهستان طرح به کمک آنها نقل می شود. اهمیت فضای باز تا بدانجهست که هر فضایی به قدر پیوند خود با فضای باز اعتبار می یابد و شرافت هر بخشی به میزانی هست که فضای باز از آن دستگیری می کند. فضاهای باز مجموعه بایستی به صورت صحن هایی زیبا و پرکار مرکز توجه و اهپایان دیگر عناصر طرح قرار گیرند. در مرکز و نقاط حیاتی و پرحادثه آنها آب نماها قرار می گیرند تا حرکت آب، صدا و طراوات آن همه جا را آغشته کند. پوشش گیاهی در طراحی فضای باز به عنوان ابزار طراحی باید توجه قرار گیرد. تنوع شکل، حجم و ترکیب گیاهان می تواند آنها را به عنوان عناصری معماری مطرح کند. درختان برگ، درختچه ها و بوته ها می توانند ترکیب های متنوعی در طرح فضای باز بوجود آورند. ایجاد فضاهای محدود و محصور و شکستن زوایای دید، از کیفیت هایی هستند که بوسیله پوشش گیاهی می تواند ایجاد شود. درختان چتری می توانند مانند سقف یا سایه بان باشند. فضای مسقف سبز را می توان با داربست ها و گیاهان رونده ایجاد کـــرد. با کاشتن گیاهان حصاری پایه بلند در طرفین معابر می توان حدود گذرگاه و راهها را تعریف و تعیین کـــرد و در مقابل، گیاهان حصاری پاکوتاه می توانند علاوه بر تاثیر فوق امکان دید به اطراف را نیز بوجود آورند. در همین رهستا هستفاده از گیاهان بومی ناحیه ای، زیاد حائز اهمیت هست دلیل که هم بآسودهی در دسترس هستند و هم در مصرف آب و زحمت زیاد در نگاهداری آنان صرفه جویی می شود. علاوه بر آن رانجام گرفت سریع تر و بهتر گیاهان بومی، تضمین انجام گرفته تر هست. بدیهی هست که در طراحی فضای باز می باید از آن نوع درختان، درختچه ها و کلا گیاهانی هستفاده کـــرد که با شرایط اقلیم ناحیه مطابقت داشته باشند. در طراحی فضای باز، به هنگام انتخاب گیاهان معقول می توان از درختان متداوم سبز و همچنین درختانی که در فصول مختلف چهره های گوناگون می یابند (درختان خزان دار) هستفاده کـــرد. درختان متداوم سبز، منظره سرسبز باغها و فضاهای باز را در همه اوقات سال حفظ می کنند. اما درختان خزان دار در روزها و ماههای مختلف چهره های متنوع پیدا می کنند و همین امر به زیبایی فضاهای سبز می افزاید. در عین اینکه تفاوت این دو نوع از درختان، مقابله ای ظریف بوجود می آورد و کیفیت هر یک را پر رنگ تر می کند.

به دلیل هستفاده کودکان از این حوزه طرح ضروری هست که از کاشتن درختان و درختچه های سمی و یا خاردار پرهیز شود. درختان و گیاهان می توانند به صورت نشانه هایی که هویت یک حیاط را مشخص می کنند، در طرح مجموعه هستفاده شوند. فضاهای باز محصوری که در گوشه های مختلف طرح به تبعیت از طرح مجموعه بوجود می آیند، می توانند بواسطه یک یا تعداد درخت یا درختچه اهمیت یابند. پوششهای گیاهی انبوه یا حصارهایی که از ردیف درختان بوجود می آیند، با شکستن زوایای دید، پهنه وسیع فضای باز را خرد کـــرده فضاهای کوچک و دنجی ایجاد می کنند. در مقابل درختان کوتاه به همراه سطوح چمن کاری انجام گرفته می توانند صحنه وسیعی از فضای باز را در مقابل دید مخاطب قرار دهد. تجمع درختان در قسمتی از فضای باز می تواند آن نقطه را از نقاط همجوار خود متمایز کند و معبر و راهها هم در طرح فضاهای باز می توانند به صورت متنوع و متعدد و جدای از یکدیگر طراحی گردند. راههای دوچرخه سواری، راه سواره ی عمومی، راه سواره ی تاسیساتی، خدماتی و … را می توان به عنوان نمونه هایی از انواع راهها برشآقا. نکته ی حیاتی این هست که این راهها باید با توجه به فکر کلی مجموعه طراحی شوند.
راههای پیاده که راههای اصلی و حیاتی فضای باز مجموعه را تشکیل می دهند با اتفاقات متنوعی که در کنارشان رخ می دهد می توانند جذاب و پرکشش گردند. در طرح این راهها توجه به این مسئله ضروری هست که هنگام رفت و آمد آقام در فصول مختلف امکان هستآسوده کـــردن و پناه گرفتن آنها در راه وجود داشته باانجام گرفت راههای تابستانی و سرویس مجموعه نیز اهمیت زیاد دارند، با توجه به اینکه این راهها در نقاط دور از دید و خلوت واقع خواهند انجام گرفت و ماشین های سرویس تنها در برخی مواقع از آنها هستفاده خواهند کـــرد می توان بمنظور کاهش سطوح راههای سواره با کمی تغییر در بعضی راههای پیاده از آنها به منظور برخی دسترسی ها هم هستفاده کـــرد. بهر حال ابعاد و مشخصات راهها با توجه به اصلی و فرعی بودن آنها و نوع هستفاده ای که از آنها می شود، تعیین می گردد.

اصول طراحي موزه

BF2-2004

اصول طراحي موزهاصول طراحي موزه

اصول طراحي موزهاضافه به لیست علاقمندی ها