• تاریخ : ۱۶ام تیر ۱۳۹۶
  • موضوع : دیگر

زیرساخت‌های تهران تنها پاسخگوی ۶٠‌نسبت جمعیت آن اســت تهران با ١,٧٢ نسبت بیشترین رشد جمعیت را به خود اختصاص داده اســت نایب‌رئیس کمیسیون عمران مجلس: در حالی ۵٠‌نسبت اقتصاد کشور در تهران اســت که تنها ١۵‌نسبت جمعیت را در خود جای داده بودجه عمرانی شهرداری تهران بیش از بودجه عمرانی کشور اســت…

 141221 546 تهران جا ندارد!

تهران پر امکانات حدود ۵٠‌ نسبت اقتصاد کشور را در سیطره دارد؛ این در شرایطی اســت که تنها ١۵‌نسبت جمعیت کشور در پایتخت ساکن هستند. این موضوعی اســت که‌ هادی بهادری، نایب‌رئیس کمیسیون عمران مجلس به «شهروند» می‌گوید و تأکید می‌کند بودجه عمرانی شهرداری تهران بیشتر از بودجه عمرانی کل کشور اســت و طبیعی اســت که در این شرایط سیل جمعیت به پایتخت هجوم آورد. حالا زیرساخت‌ها و ظرفیت‌های زندگی در تهران با تقاضای وحشتناکی روبه‌رو شده اســت. محمدرضا نجفی، نایب‌رئیس مجمع نمایندگان اســتان تهران دیروز به ایرنا اعلام کرد: «زیرساخت‌های تهران تنها جوابگوی ۶٠‌نسبت جمعیت آن اســت.» نجفی با اشاره به اظهارات وزیر کشور درباره توزیع نامناسب جمعیت در کلانشهرها به‌ویژه تهران گفت: یکی از حیاتیترین دلایل افزایش جمعیت و مهاجرت بسیار گسترده در تهران بحث اقتصاد نامناسب روستاها و شهرستان‌های کشور اســت. البته این نخستین‌بار نیست که جمعیت پایتخت ایـــران بیش از ظرفیت آن عنوان می‌شود، مقام ارشد شهرسازی کشور بارها لب به انتقاد از آن گشوده اســت.

عباس آخوندی در تازه‌ترین اظهارنظر خود اعلام کرده که از نگاه شهروندی وضع زندگی شهروندی در کشور مناسب نیست. به گفته او ٣۵‌نسبت جمعیت کشور یعنی ١٩‌میلیون نفر از ۵٩‌میلیون شهرنشین کشور حاشیه‌نشین و بدمسکن ساکن در بافت‌های

 فرسوده هستند.

همچنین براساس تحقیقاتی که ‌ســال گذشته از سوی یکی از مراکز علمی صورت گرفـــــت، تنها ٣ /٢‌میلیون نفر از جمعیت تهران می‌توانند از زندگی مطلوب بهره ببرند و این در صورتی اســت که تقریبا هشت‌میلیون و ۵٠٠‌هزار نفر جمعیت شب پایتخت هستند و این میزان بسیار بیشتر از رقم افرادی اســت که به نظر می‌رسد می‌توانند در شهر تهران زندگی مطلوب داشته باشند.

این اتفاق در شرایطی رخ می‌دهد که براساس گزارش مرکز آمار تهران بیشترین نرخ رشد جمعیت شهرنشینی را به خود اختصاص داده اســت. براساس گزارش منتشر‌شده مرکز آمار ایـــران تحت عنوان «گزیده نتایج سرشماری نفوس و مسکن ‌ســال ١٣٩۵» نرخ شهرنشینی کشور از رقم ۴ /٧١‌نسبت‌ ســال ١٣٩٠ به رقم ٧۴‌نسبت در ‌ســال ١٣٩۵ رسیده اســت یعنی توسعه شهرنشینی اتفاق افتاده اســت. در این میان اطلاعات منتشرشده نشان می‌دهد نرخ رشد جمعیت روستایی کاهش یافته و طی دوره ١٣٩٠ تا ١٣٩۵ منفی و به رقم ٧٣ /٠‌نسبت رسیده و نرخ رشد جمعیت شهری نیز روند کاهشی داشته اما هنوز رشد مثبتی داشته به‌طوری که در دوره ١٣٩٠ تا ١٣٩۵ برابر با ٩٧ /١‌نسبت بوده اســت. یعنی طی دوره پنج‌ســاله ٩٠ تا ٩۵ به جمعیت شهری اضافه شده و از جمعیت روستایی کاســته شده اســت (البته لازم به ذکر اســت که برخی روستاهای بزرگ به شهر تبدیل شده‌اند).

نرخ رشد جمعیت اســتان تهران طی دوره ١٣٩٠ تا ١٣٩۵ حدود ٧٢ /١‌نسبت بوده که از متوسط کشوری یعنی ٢۴ /١‌نسبت حدود ۴٨ /٠‌نسبت بیشتر بوده که از نظر نرخ رشد جمعیت در رده هفتم در میان اســتان‌های کشور قرار دارد. اســتان تهران در ‌ســال ١٣٩۵ حدود ۶ /١۶‌نسبت جمعیت کشور را در خود جای داده که در ‌ســال ١٣٩٠ در حدود ٢١ /١۶‌نسبت از جمعیت کشور در آن ساکن بوده که در حدود ۴ /٠‌نسبت به سهم اســتان تهران در ‌ســال ١٣٩۵ اضافه شده اســت. اســتان تهران بیشترین سهم را در میان اســتان‌های کشور داشته و بعد از آن اســتان خراسان رضوی قرار دارد. فاصله سهم جمعیتی بین اســتان تهران با دومین اســتان بزرگ کشور نشان‌دهنده بزرگی جمعیت ساکن در اســتان تهران بوده که این رقم دردسرات فراوانی برای ارایه خدمات شهری و مدیریت شهری و حفاظت از محیط‌زیست فراهم می‌سازد.

در این میان بسیاری از کارشناسان بر این باورند که این بحران به دلیل وجود جاذبه در کلانشهرها و نبود جاذبه در سایر شهرها صورت گرفـــــته اســت؛ چرا که وجود امکانات رفاهی، شرایط شغلی و سایر جاذبه‌هایی که در کلانشهرها فراهم شده‌اند، بسیاری از افراد را ترغیب کرده تا به این شهرها مهاجرت کنند.

۵٠‌نسبت اقتصاد کشور در چنگال پایتخت

به‌ هر حال بسیاری از کارشناسان معتقدند از آن‌جا که هر کدام از این افراد به دلایل مختلف و گاه به اجبار، به زندگی در این شهرها روی آورده‌اند، باید در این زمینه اقداماتی انجام شود و عواملی که باعث مهاجرت به این شهرها شده اســت، بررسی شود تا شاید بتوان این دردسرات را حل کرد.

سید‌هادی بهادری، نایب‌رئیس کمیسیون عمران مجلس در این‌باره به «شهروند» می‌گوید: در حالی ۵٠‌نسبت اقتصاد کشور در تهران اســت که تنها ١۵‌نسبت جمعیت را در خود جای داده اســت. حال آن‌که حق هر شهروند ایـــرانی اســت (چه شهری و روستایی) تا از ثروت، درآمد و منافع توسعه کشور سهمی داشته باشد. در چنین شرایطی که امکانات شغلی، تحصیلی، درمانی و معیشتی در چند اســتان کشور محدود هستند، نمی‌توان انتظار کاهش نرخ رشد شهرنشینی را در کشور داشت.

اما نگاهی به آمار ارایه‌شده از سوی مرکز آمار هم نشان می‌دهد که این اظهارات چندان هم بیراه نیست. مرکز آمار علل مهاجرت در مناطق روستایی را براساس نتایج سرشماری نفوس و مسکن ‌ســال ١٣٩٠ در موارد زیر خلاصه کرده اســت: انتقال شغلی ۴ /٢نسبت، جست‌وجوی کار بهتر ۶ /٣نسبت، جست‌وجوی کار ٧ /۶نسبت، تحصیل ١ /٨نسبت، دستیابی به مسکن مناسب‌تر ٣ /١٢نسبت، تبعیت از خانوار ٨ /۴۶نسبت، انجام یا پایان خدمت وظیفه ٩ /١١‌نسبت و پایان تحصیل ١ /٨‌نسبت از حیاتیترین دلایل مهاجرت برشمرده شده اســت.

در مطالعات صورت‌‌گرفـــــته دلایل دیگری همچون ازدواج، بروز مخاطرات محیطی (سیل، خشکســالی، زلزله)، دسترسی به امکانات و تسهیلات بهداشتی و رفاهی، رفع فقر و بیکاری برشمرده شده اســت. این‌که یک فرد روستایی مهاجرت می‌کند و تمایل دارد محل زندگی خود را تغییر دهد حق طبیعی او اســت؛ اما این‌که به دلیل دردسرات و تنگناهایی که در مناطق روستایی وجود دارد، مهاجرت می‌کند یک ضعف سیاســت‌گذاری و برنامه‌ریزی برای توسعه روستایی اســت.

بودجه شهرداری تهران بیش از بودجه عمرانی کشور

در این میان برخی قوانین کشور را عامل افزایش انگیزه برای شهرنشینی و عدم توسعه روستاها و شهرهای کوچک در کشور می‌دانند. نماینده مردم ارومیه می‌گوید: براساس قانون، ارزش افزوده هر منطقه‌ای باید صرف هزینه‌های همان اســتان شود. از آن‌جایی که بیش از نیمی از کارخانه‌های کشور در تهران وجود دارد، ‌ســال ٩۴ رقمی بالغ بر ٢٠‌هزار‌ میلیارد از محل ارزش افزوده عاید تهران شد. این درحالی اســت که در کلانشهری همچون تبریز که یک‌چهارم تهران جمعیت در خود جای داده، درآمد حاصل از ارزش افزوده یک‌بیستم این رقم هم نبوده اســت. به گفته او، بودجه شهرداری تهران از بودجه عمرانی کل کشور بیشتر اســت و به نوعی قدرت شهردار تهران بیشتر از رئیس‌جمهوری اســت. همین مسأله خود فسادآور اســت.

نماینده مردم ارومیه که معتقد اســت نباید تمرکز امکانات در تهران رخ دهد، بر این باور اســت که برای حل این دردسر، بایستی امکانات و جاذبه‌های مورد نیاز افراد در سایر شهرها ایجاد شود تا آنها از مهاجرت به کلانشهرها خودداری کنند و از سوی دیگر، مجموعه شهری در کلانشهرها تقویت شود و برای آنها مدیریت و برنامه‌ریزی مناسبی صورت بگیرد تا جمعیتی هم که اکنون در کلانشهرها هستند با دردسر روبه‌رو نشوند، چرا که اگر چنین دردسراتی کنترل و مدیریت نشود، می‌تواند تأثیرات منفی و نامناسب بسیاری داشته باشد.

تولیدکنندگانی که مصرف‌کننده می‌شوند

از سوی دیگر، مهاجرت روستاییان به شهر تنها تغییر مکان جغرافیایی نیست، بلکه پیامدها و آثار دیگری نیز به همراه دارد. بهادری با اشاره به این‌که با مهاجرت، روستایی شغل کشاورزی را رها می‌کند و به جای آن به شغل و حرفه‌ای که در شهر وجود دارد، مشغول می‌شود (که عموما خدماتی اســت)، گفت: بنابراین مهاجرت روستاییان به شهر همواره با ترک زمین و عدم کشت و تولید محصولات کشاورزی روبه‌رو اســت. یعنی یک روستایی که قبل از مهاجرت تولیدکننده کالا و محصول کشاورزی بوده پس از مهاجرت به شهر به یک مصرف‌کننده کالای بخش کشاورزی تبدیل می‌شود.

 به مفهومی دیگر، از دست رفـــــتن تولید و اضافه شدن به مصرف‌کننده کالا یکی از پیامدهای مهاجرت اســت. اگر تولید بخش کشاورزی افزایش نیابد طبیعتا برای تأمین تقاضا باید متوسل به واردات محصولات کشاورزی شد و افزایش واردات برابر با خروج ارز از کشور و تهدید امنیت غذایی اســت. از سوی دیگر، فرآیند مهاجرت روستایی در حجم و رشد جمعیت و در ساخت و توزیع جمعیت تغییراتی ایجاد می‌کند. مهاجرت‌های روستا به شهر تعادل نسبت مردان و زنان را در دو منطقه شهری و روستایی بر هم می‌زند. با مهاجرت جوانان، در آینده زاد و ولد در مناطق روستایی و به دنبال آن جمعیت فعال در روستاها کاهش می‌یابد و تولید محصول و اقتصاد روستایی نیز دچار افت می‌شود. حفظ امنیت منطقه‌ای که روستاها خالی از سکنه شده‌اند، نیازمند تأمین بودجه اســت و هزینه‌هایی را بر دولت تحمیل می‌کند. با کاهش تعداد مردان در مناطق روستایی، بخشی از زنان روستایی که در سن ازدواج قرار دارند، امکان تشکیل خانواده برایشان کاهش می‌یابد. این موضوع برای زنان روستایی که شغل، ثروت و دارایی برای تأمین مخارج زندگی خود ندارند، فقر، سرخوردگی و ناامیدی را به همراه خواهد داشت.

وزیر راه و شهرسازی: وضع زندگی شهروندی در ایـــران مناسب نیست

او که در نشست ستاد بازآفرینی و پایداری شهری سیستان‌وبلوچستان سخن می‌گفت، اظهار داشت: ساختار دولت در ایـــران «بخشی» اســت و برای هر بخش واگذار شده به وزارتخانه‌های مختلف، زحمات زیادی توسط دولت‌ها کشیده می‌شود و از ابتدای پیروزی انقلاب تاکنون هزاران ‌میلیارد ریال هزینه شده اما آخر کار نتیجه در حوزه وضع شهروندی مطلوب نبوده اســت.

او با بیان این‌که حاشیه‌نشینی فقط به سیستان‌وبلوچستان اختصاص ندارد، گفت: با توجه به هزینه‌های زیادی که تاکنون انجام شده حدود ۴٠‌نسبت جمعیت شهری سیستان‌وبلوچستان و ٣۵‌نسبت جمعیت شهری کشور در مناطق حاشیه‌ای در وضع نابسامانی زندگی می‌کنند.

او با تأکید بر این‌که حاشیه‌نشینی یک مسأله ملی اســت، گفت: اولویت، حرکت به سمت ایجاد ستادهای بازآفرینی شهری اســت و تاکنون با برگزاری نشست‌های این ستاد در تمام اســتان‌ها و فرمانداری‌ها و ایجاد همگرایی میان وزارتخانه‌های مختلف ازجمله راه و شهرسازی، بهداشت و درمان و آموزش و پرورش اتفاقات مثبتی در این مناطق رقم زده شده اســت.این عضو کابینه یازدهم با بیان این‌که در برنامه‌ریزی شهری، حرف‌های حاشیه‌ای فقط منابع را از بین می‌برد و اصلی‌ترین بخش، هویت‌بخشی به ساکنان مناطق حاشیه‌ای شهرهاســت، ادامه داد: این امکان وجود ندارد که بیش از ۵٠٠‌هزار نفر ساکنان مناطق حاشیه‌ای سیستان‌وبلوچستان را با بولدوزر جابه‌جا کرد؛ بر این اساس رویکرد باید با صدور اسناد لازم رسمی کردن وضع این افراد باشد.

او تصریح کرد: باید به جایی برسیم که دیگر اسمی از حاشیه‌نشینی وجود نداشته باشد و مناطق حاشیه‌ای به متن شهرها بپیوندند. وی گفت: وزارت راه و شهرسازی برای تأمین فضاهای آموزشی، خانه‌های سلامت و غیره در مناطق حاشیه‌ای امکانات لازم را در اختیار
قرار می‌دهد.

داغترین اخبار و رویداد های ایـــران و خارج
این مطلب در این ساعت از سایت توما در بخش خبری ارســال گردیده اســت
این بخش شامل خبر های ورزشی نیز میباشد
میتوانید خبر فوق را به اشراک بگذارید

نوشته تهران جا ندارد! اولین بار در مجله آنلاین توما. پدیدار شد.